De laatste jaren is er veel aandacht voor open data, waarbij meestal gedoeld wordt op het beschikbaar stellen van elektronische overheidsgegevens zonder gebruiksbeperkingen en tegen maximaal de verstrekkingskosten. Er zijn inmiddels diverse inspirerende voorbeelden voorhanden uit binnen- en buitenland van overheidsorganisaties die hun datasets beschikbaar, of liever ‘open’ hebben gesteld, waar vervolgens anderen (burgers, bedrijven, andere overheidsorganisaties) gebruik van maken. Met de recente aandacht lijkt het alsof open data een nieuw fenomeen is, maar dat is niet juist.

Het onderwerp mag zich reeds jaren verheugen in de aandacht van zowel de Europese als de Nederlandse beleidsmakers. Zo was er reeds in 1989 vanuit de Europese Commissie bijzondere belangstelling voor het onderwerp in de vorm van een set ‘Aanbevelingen’. In de jaren daarna heeft de Commissie met toenemende voortvarendheid rapporten en aanbevelingen gepubliceerd, steeds met doel hergebruik binnen de Europese markt te bevorderen. In 2003 verscheen zelfs een Europese Richtlijn (de Richtlijn Hergebruik) , waarmee de transparante voorwaarden worden afgedwongen voor het hergebruik van overheidsinformatie. Nederland heeft in 2006 de Richtlijn geïmplementeerd door aanpassing van de Wet Openbaarheid van Bestuur.

Ook in Nederland is reeds sinds eind jaren negentig bestuurlijke aandacht voor het onderwerp. Zo heeft minister van Boxtel van Grote Steden en Integratiebeleid reeds in 2000 de nota 'Naar optimale beschikbaarheid van overheidsinformatie' naar de Tweede Kamer gestuurd, waarin al werd onderkend dat het beschikbaar stellen van overheidsinformatie positief uitwerkt op de participatie en "de maatschappelijke waarde van deze informatie groter wordt naarmate deze door meer mensen wordt gebruikt". Recent heeft het onderwerp een plek gekregen in de Digitale Agenda.nl nota van het ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie. En in mei heeft minister Donner van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) in een brief aan de Tweede Kamer een reactie gegeven op het fenomeen open data en het hergebruik van overheidsdata. Hierin is ook een bloemlezing gegeven van reeds genomen initiatieven zoals wetten.nl en overheid.nl, het Forum Standaardisatie, het recent geopende dataportaal etc.

Dat de aandacht voor open data in de afgelopen jaren sterk is toegenomen heeft te maken met een combinatie van factoren. Allereerst is er vanuit de ICT industrie, maar zeker ook vanuit de overheid veel aandacht geweest voor open source software en open standaarden. Open data is in zekere zin een logische consequentie hiervan. Verder hebben de ontwikkelingen op ICT terrein er voor gezorgd dat technische obstakels om data uit te wisselen en te hergebruiken zijn weggenomen. Met dank aan webtechnologie, elektronische kaarten, geavanceerde mobiele telefoons en het internet is heel zichtbaar geworden welke kracht er zit in het hergebruiken, combineren en 'anders' presenteren van bestaande data. Ook het kunnen hergebruiken van software en webservices heeft er voor gezorgd dat het steeds eenvoudiger is geworden om applicaties (apps) te maken, met als gevolg dat er meer vraag is ontstaan naar overheidsinformatie als basis voor nieuwe apps, met name ook waar het zeer fundamentele verzamelingen overheidsgegevens betreft, zoals basisregistraties.

Tenslotte hebben initiatieven uit Engeland en de Verenigde Staten veel media-aandacht gekregen, onder meer in de vorm van verkiezingscampagnes van prominenten zoals president Obama. Overheidsinformatie werd daarbij gepositioneerd als middel om doelstellingen als meer transparantie en meer betrokkenheid en participatie van burgers te realiseren (hergebruik, althans de economische component daarvan, is daar minder een ‘issue’ nu in de regel Amerikaanse overheidsgegevens vrijelijk hergebruikt mogen worden en in feite dis al ‘open’ waren).